معرفی بنه و خواص آن

معرفی بنه و خواص آن

بَنِه یا پسته کوهی (نام علمی:Pistacia atlantica)، (به گویش محلی لارستانی و بستکی: بُّـه ؛ کردی: بەن یا دارقەزوان یا دارەوەن یا گیابەند)، درختی از سرده Pistacia است که واریتههای مختلفی از آن وجود دارد.

از این درخت سه واریته در ایران میروید:

کسور یا بنه کابلی (cabulica): این واریته در جهان در کشورهای ایران، افغانستان، جنوب استرالیا و پاکستان میروید.

این واریته در ایران در استانهای کهگیلویه و بویراحمد، کرمان (شاه کوه، کوه جبال بارز) و سیستان و بلوچستان (۱۳ کیلومتری جنوب غرب نصرتآباد، کوه تفتان) میروید.

بنه کردستانی، کُلخنک یا سقز (kurdica): این واریته در جهان در کشورهای ایران، سوریه، آناتولی، شمال عراق و ارمنستان میروید.

این واریته در ایران در استانهای کردستان، کرمانشاه، خوزستان، کرمان، فارس، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد و سیستان و بلوچستان میروید.

بنه، چاتلانقوش (mutica): این واریته در جهان در ایران، ترکیه، آناتولی و قفقاز میروید.

این واریته در ایران در استانهای گیلان، آذربایجان، همدان، کردستان، کرمانشاه، مرکزی، کرمان، کرمان، فارس، لرستان، تهران، خراسان و سیستان و بلوچستان میروید.

ویژگیها

ارتفاعش تا ۷ یا ۹ متر نیز رسیدهاست در بعضی از مناطق کوهستانی مانند کردستان ایران به میوه آن «قزوان» میگویند که برای خوشبو کردن دوغ و روغن حیوانی و همچنین در درست کردن ترشی استفاده میکنند. درخت بنه منبع تولید شیره سقز است. سقز که در گویش کردی منطقه بانه به آن (بنِشت) گفته میشود صمغی به رنگ سبز خیلی روشن، غلیظ و بسیار چسبندهاست که استفاده دارویی فراوان داشته و به عنوان یک ملین قوی در درمان یبوست و درمان ناراحتیهای گوارشی استفاده میشود. ۲۵ درصد از شیره سقز حاوی روغن پرارزش و صنعتی تربانتین است که کاربردهای فراوانی در صنعت دارد. علاوه بر این از شیره سقز در تهیه آدامس، عطر، خوشبوکنندهها، حشره کشها و در صنعت داروسازی در تهیه نرمکنندهها و ضد عفونی کنندهها استفاده میشود. علاوه بر این در صنعت پلاستیک سازی، تهیه واکس کفش و چرم و صنعت چاپ مورد استفاده قرار میگیرد. بعلت نبود صنایع تبدیلی مناسب، اکثر سقز تولیدی در ایران به خارج از کشور صادر گردیده و به عنوان مواد پایه بسیاری از صنایع فوقالذکر بکار برده میشود. اگر چه آمار دقیقی از تعداد درختان بنه در بانه موجود نیست اما تعداد آنها بین ۱۰ تا ۲۰ هزار اصله تخمین زده شدهاست. به طور متوسط از هر درخت ۵۰۰ الی ۱۰۰۰ گرم سقز بدست میآید که در شرایط مناسب و سالهای پرباران این مقدار بیشتر هم میشود. در بانه درخت بنه اغلب بصورت تودههای مخلوط با درختان بلوط در روستاهای کانی سور، سیاحومه، دارینه، باشوان، بنه ژاژ، همزلان، ویسک، رشکی، خجک و … مشاهده میشود.

میوه این درخت همزمان با رسیدن خرما «زامردان» میوهاش میرسد و قابل مصرف است. نوع نارس این میوه که به صورت خام و بدون نیاز به شکستن پوسته (قبل از سختشدن پوسته) خورده میشود،بنهچه یا به گویش محلی در منطقه سروستان بنهشه خوانده میشود. به گویش محلی درمنطقه نی ریز نیز به بنه شک خوانده میشود میوه درخت بنـِه ریز و مُدَوَر «گِرد» و کرویمانند و به رنگ سبز تیرهاست، و به نام برکُو معروف است. البته نوع دیگر نیز هست که کمی ریزتر است و به نام «کِهُن» معروف است. مغز میوه بنه به پسته شبیه ولی بسیار کوچکتر است. به دلیل سخت بودن پوست دانه آن، در شرایط عادی نمیتوان با کاشت آن نهال تولید کرد بلکه دانه آن پس از چند سال ماندن در محیط و سایش پوسته یا ترک خوردن در یخبندان در بهار جوانه میزند. میوهاش ترش مزه و برنگ سبز تیرهاست.

در هرمزگان و حوالیِ بندرعباس آنرا «کَسودَنگ» Kasoudang و در بوشهر «کُلخُونگ» Kolkhong مینامند. در ایلام آنرا قولەنگ و در کردستان قەزوان مینامند.

در کشورِ ترکیه آنرا «مِلَنجیک» Melengic مینامند – به صورتِ تجاری بسته بندی شده، به فروش میرسد و به کشورهایِ دیگر صادر میشود.

در مناطقی از ایران مغز میوه بنه رسیده را در پس از آسیاب یا له کردن در آب جوش ریخته و غذایی به نام آببنه با آن درست میکنند. در استان کرمان به این غذا «قاتق بنه» گفته میشود. بنه از حبوبات بسیار گرم محسوب میشود و به خاطر روغنی بودن، این دانه چربی و البته انرژی بسیاری در خود دارد.

خواص درمانی بنه :

تقویت نیروی جنسی - رویاندن مو - کبد - سردرد - کم خونی - اسهال - صاف شدن صدا - یرقان - تقویت اعصاب - کلیه - اخلاط سینه - چاق شدن - ماه گرفتگی - ترک لب - نرمی استخوان - فراری دادن حشرات - فلج - لقوه - ادرارآور - کجی و ترکیدن ناخن - ورم و ترک پوست - شقاق مقعد - مقوی معده و...

1. طبع تازه آن گرم و خشک است و خشک آن خیلی گرم و خشک میباشد.
2. خوردن میوه بنه جهت تقویت نیروی جنسی مفید میباشد.
3. بنه مدر و قاعدهآور میباشد.
4. برای درمان اسهالهای ساده از دمکرده پوست و برگ این گیاه میتوان استفاده کرد.
5. جهت رفع کمخونی از بنه میتوان استفاده کرد معمولاً در غذاهای محلی مانند کشک به جای گردو از بنه استفاده میکنند.
6. جهت کمردرد و دردهای مفصلی از روغن این گیاه میتوان به کمر مالید.
7. برای پاک کردن کبد و رفع سردرد از ترشی بنه میتوان استفاده کرد.
8. برای رویاندن مو از ضماد سوخته آن استفاده میگردد این ضماد برای بیماری گری هم خوب میباشد.
9. خوردن زیاد آن برای گرم مزاجان مضر است.

10. برای صاف شدن صدا از روغن بنه میتوان استفاده کرد.
11. جهت بیماری لقوه و فلج کمی از روغن بنه میل شود و با آن عضو را ماساژ دهند.
12. خوردن روغن بنه جهت یرقان مفید میباشد.
13. کسانی که سختی ترشح ادرار دارند از روغن بنه استفاده کنند.
14. مقدار خوردن روغن بنه حدود 10 گرم است.
15. جهت تقویت اعصاب بنه را کوبیده با شکر مخلوط کرده میل کنند.
16. خوردن حلوای میوه بنه باعث تقویت شهوت میگردد.
17. جهت کلیه و دفع سنگهای ریز آن از میوه بنه استفاده شود.
18. روغن و میوه بنه پاک کننده اخلاط سینه و ریه میباشند.
19. کسانی که میخواهند چاق شوند بنه، بادام زمینی، بادام درختی و شکر را کوبیده میل کنند.
20. جهت بازشدن رنگ پوست صورت بنه را کوبیده به صورت ماسک روی پوست صورت بگذارند.
21. جهت از بین بردن ماهگرفتگی بنه را کوبیده روی قسمت ماه گرفتگی بگذارند و آنقدر این کار را ادامه دهند تا ماه گرفتگی از بین برود.
22. خوردن بنه از ترک لب جلوگیری میکند.
23. بنه برای درمان شب کوری مفید است.

24. کسانی که نرمی استخوان دارند از بنه استفاده کنند.
25. برای فراری دادن حشرات از بخور برگ آن استفاده شود.
26. جهت رویاندن و دراز نگهداشتن مو برگ بنه را کوبیده با کمی سرکه و روغن بنه مخلوط کرده به موها بمالند.
27. جهت فلج و لقوه پوست درخت بنه را جوشانده با مصطکی مخلوط کرده میل کنند.
28. از صمغ این درخت سقز درست میکنند که جویدن آن مقوی معده بوده به هضم غذا کمک میکندو ادرارآور است.
29. جهت درمان کجی و ترکیدن ناخن صمغ این درخت را با پیه حرارت داده سپس به صورت ضماد بگذارند.
30. جهت درمان شقاق مقعد از ضماد شماره 29 میتوان استفاده کرد.
31. جهت درمان ورم و ترک پوست و خارش آن صمغ این درخت را با روغن زیتون مخلوط کرده بمالند.

غذای سنتی آب بنه :

موادلازم:
پسته بنه آسیاب شده..........400گرم
گردوآسیاب شده..........100گرم
آب..........به مقدارلازم
سیر رنده شده..........5 حبه
خیارخردشده..........5عدد
یخ(درصورت تمایل)
سبزی خوردن..خردشده..........به مقدارلازم
طرزتهیه:
بنه وگردو وسیر رنده شده را در کشک ساب،خوب می سابیم،تا به روغن بیفتد.بعدآب را اضافه کرده ودوباره می سابیم تا مواد از پوست بنه جداشده.
موادرا درظرف دیگر ریخته وبا یخ خیار وسبزی نوش جان کنید.همرا با نان خشک خورده شود.
(در صورت تمایل میتوانید انرا گرم کرده یا با یخ نوش جان کنید)

سلامت...